अभिजात मराठी भाषा सप्ताहात ‘नियम आणि अटी लागू’ने रंगवला संसारातील नात्यांचा खेळ

हसता हसता नात्यांचा आरसा दाखवणाऱ्या नाटकाला रामकृष्ण मोरे सभागृहात रसिकांची भरभरून दाद

पिंपरी-चिंचवड, दि. ४ ऑक्टोबर २०२६ : संसाराच्या गाड्याला दोन चाकं असली, तरी त्याचा प्रवास सुरळीत होण्यासाठी प्रेमाची ऊब, संवादाची सोबत, समजुतीची सावली आणि विनोदाची हलकीशी फुंकरही तितकीच गरजेची असते. नात्यांच्या या गुंतागुंतीच्या वाटेवर कधी रुसवे येतात, कधी फुगवे; कधी अपेक्षांचे ओझे वाढते, तर कधी गैरसमजांच्या सावल्या मनावर दाटतात. याच भावविश्वाला मिश्कील विनोदाची झालर आणि नात्यांच्या वास्तवाची हळुवार किनार देत ‘नियम आणि अटी’ या नाटकाने अभिजात मराठी भाषा सप्ताहातील रंगमंच अक्षरशः फुलवून टाकला. रामकृष्ण मोरे सभागृह, चिंचवड येथे सादर झालेल्या या नाट्यप्रयोगाला रसिकांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत हास्याच्या लाटांसोबतच टाळ्यांच्या कडकडाटाने कलाकारांचा गौरव केला.

यावेळी पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेच्या अतिरिक्त आयुक्त तृप्ती सांडभोर यांच्या हस्ते नाटकाचे लेखक, अभिनेते संकर्षण कऱ्हाडे यांचा सन्मान करण्यात आला. यावेळी संकर्षण कऱ्हाडे यांनी अभिजात मराठी भाषा सप्ताहाचे कौतुक करत, “अभिजात मराठी भाषा सप्ताह हा अतिशय सुंदर आणि चांगला उपक्रम आहे. मराठी भाषा, साहित्य, रंगभूमी आणि कलाविश्वाचा असा उत्सव नागरिकांपर्यंत पोहोचणे ही आनंदाची बाब आहे. नागरिकांनी या उपक्रमाला भरभरून प्रतिसाद द्यावा. आम्हालाही पिंपरी चिंचवडमध्ये नाटक सादर करण्याची संधी मिळाली, याचा मनापासून आनंद आहे. अशा उत्तमोत्तम सांस्कृतिक उपक्रमांसाठी आम्हाला पुन्हा पुन्हा पिंपरी चिंचवडच्या रसिकांसमोर येण्याची संधी मिळावी आणि नागरिकांना दर्जेदार नाटकांचा आस्वाद घेता यावा, अशी भावना व्यक्त केली.

लेखक संकर्षण कऱ्हाडे, दिग्दर्शक चंद्रकांत कुलकर्णी आणि निर्माते प्रशांत दामले यांच्या या नाटकातून संसाराच्या रंगमंचावर उमटणाऱ्या असंख्य छटांचा वेध घेतला जातो. संकर्षण कऱ्हाडे आणि अमृता देशमुख यांनी साकारलेल्या व्यक्तिरेखांमधून नव्याने संसार थाटलेल्या दोन तरुणांच्या आयुष्यातील छोट्या-छोट्या कुरबुरी, मनातल्या अपेक्षा, अबोल तक्रारी आणि प्रेमाच्या हळुवार क्षणांना रंगमंचावर जिवंतपणा लाभतो. पडद्यावर घडणारा प्रत्येक प्रसंग जणू प्रेक्षकांच्या परिचयाच्या घरातीलच एखादा क्षण असल्याचा भास निर्माण करतो आणि अनेकदा रसिकांच्या चेहऱ्यावर ‘हे तर आपल्या घरातही घडतं’ अशी मिश्कील स्मितरेषा उमटते.

पती-पत्नीच्या नात्यातील राग, तक्रार, अपेक्षा आणि गैरसमज यांना केवळ हास्याचा मुलामा देऊन नाटक थांबत नाही, उलट त्या हास्यामागे दडलेल्या मनाच्या हळव्या कोपऱ्यांनाही ते अलगद स्पर्श करते. तिच्या शब्दांमधला राग जसा खरा वाटतो, तशीच त्याच्या तक्रारीमागची अस्वस्थताही मनाला पटते. संवादांची लगबग, शब्दांतील चढ-उतार, देहबोलीतील सूक्ष्म बदल आणि भावनांच्या लयीत होणारे प्रसंगांचे रूपांतर यामुळे दोन्ही व्यक्तिरेखा रंगमंचावर साकारलेल्या नसून प्रत्यक्ष जगत असल्याचा अनुभव रसिकांना येतो.

या नात्यांच्या गुंत्यात धागा सोडवण्यासाठी येणारा त्रयस्थ व्यक्ती कथेला एक वेगळेच वळण देतो. पती-पत्नीच्या संसाराचा बारकाईने घेतलेला अभ्यास, त्यातून काढलेले निष्कर्ष आणि त्यानंतरचा ‘रोल-प्ले’ या सगळ्या प्रवासातून दोघांनाही स्वतःच्या वागण्या-बोलण्याकडे एका नव्या नजरेने पाहण्याची संधी मिळते. नातं जपण्यासाठी आखलेले ‘नियम आणि अटी’ कधी नकळत त्याच नात्याभोवती अदृश्य कुंपण उभे करतात, याची जाणीव नाटक विनोदाच्या माध्यमातून करून देते.

नाटक कुठेही गंभीर समुपदेशनाचा आव आणत नाही किंवा उपदेशाचे ओझे प्रेक्षकांच्या खांद्यावर ठेवत नाही. उलट प्रसंगागणिक हास्याचे फुलोरे उमलवत ते पुढे सरकते आणि त्या हसण्यातूनच मनाच्या दारावर एक विचार अलगद येऊन ठेवतो.

संकर्षण कऱ्हाडे यांच्या सहजसुंदर, तडफदार आणि समयसूचक अभिनयाने रंगमंचावर हास्याचे रंग उधळले, तर अमृता देशमुख यांच्या सहज अभिनयशैलीने, भावस्पर्शी देहबोलीने आणि नेमक्या संवादफेकीने व्यक्तिरेखेला अधिक गहिरेपण दिले. दोन्ही कलाकारांच्या अभिनयातून वैवाहिक जीवनातील लाडिक रुसवे, क्षणिक चिडचिड, मनातली धुसफूस, प्रेमाची ओल आणि नात्यांमधील हळवी गुंतागुंत रसिकांच्या मनापर्यंत पोहोचली.

वरवर पाहता हास्य-विनोदाची ही कथा असली, तरी तिच्या प्रत्येक विनोदी प्रसंगाच्या पदराआड एखाद्या संसाराचे प्रतिबिंब दडलेले आहे. संसाराचा रथ पुढे नेताना प्रत्येक वेळी तिसऱ्या व्यक्तीच्या मदतीची गरज असतेच असे नाही. कधी दोन माणसांनी एकमेकांचे म्हणणे मनापासून ऐकून घेतले, मनात साचलेले शब्द बोलून दाखवले आणि संवादाची दारे उघडी ठेवली, तरी नात्यांमधील अनेक गाठी सहज सुटतात. हाच साधा, पण मनाच्या गाभाऱ्याला स्पर्श करणारा संदेश नाटक हसतखेळत देऊन जाते.

म्हणूनच ‘नियम आणि अटी’ हे केवळ एका दाम्पत्याच्या आयुष्याची गोष्ट न राहता, आपल्या-तुमच्या घरात, आपल्या-तुमच्या नात्यांत कधी ना कधी उमटलेल्या क्षणांचेच रंगमंचावरचे प्रतिबिंब ठरते. अभिजात मराठी भाषा सप्ताहाच्या निमित्ताने सादर झालेल्या या नाटकाने रसिकांना मनमुराद हसवले, नात्यांच्या आरशात स्वतःकडे पाहण्याची संधी दिली आणि संवादाच्या शक्तीची नव्याने जाणीव करून दिली. हास्य, भावना, आत्मपरीक्षण आणि नात्यांची ऊब यांचा सुंदर संगम घडवणाऱ्या या नाट्यप्रयोगाला रामकृष्ण मोरे सभागृहात मिळालेली रसिकांची भरभरून दाद हीच या रंगमंचाची मनस्वी पावती ठरली.